12 november 2019: Slachtoffers van de meteorietinslag die het dino-tijdperk beëindigde

Fossiel van lepelsnoek

66 miljoen jaar geleden leidde de inslag van een asteroïde in Mexico tot het uitsterven van vele dier- en plantensoorten, waaronder de dinosauriërs. Deze hypothese is in de jaren 70 naar voren gebracht na de ontdekking van hoge concentraties van het element iridium precies op de Krijt-Paleoceen grens. Tientallen vondsten en analyses aan bodemlagen uit deze grensperiode hebben deze theorie in de jaren daarna overtuigend bevestigd. Vondsten van een steeds dikker wordende laag uitgestoten inslag-producten (ejecta) en tsunami afzettingen in en rond de Golf van Mexico leidde uiteindelijk tot de ontdekking van de inslagkrater zelf, de Chicxulub krater in Yucatan.

Kaart met Yucatan schiereiland, de locatie van de meteorietinslag, en de locatie van de Tanis opgravingen in Noord-Dakota

Ruim 3000 km ten noorden van Yucatan zocht Robert DePalma 4 jaar geleden naar fossielen in de Tanis opgraving in Noord Dakota (USA), een vindplaats die ontstaan is door een tsunami. In Tanis zijn o.a. honderden complete visskeletten van zoetwatervissen (steuren en lepelsnoeken) bewaard gebleven. In de kieuwen van deze vissen zijn kleine glasbolletjes gevonden, de ejecta van de meteorietinslag. Naast de skeletten van deze zoetwatervissen zijn ook resten gevonden van zeedieren. De enige verklaring voor het bij elkaar brengen van zoetwater- en zeedieren is een enorme tsunami die vanuit de zee de rivier van Tanis binnengedrongen is. Deze tsunami-afzetting bevat in alle lagen allerlei inslag-producten, waarmee de uitstoot van de inslag-ejecta in kaart te brengen is.

Veel van de lokale fauna en flora werd door de tsunami verrast en is in de modder daarvan bewaard gebleven, -een beetje zoals ook gebeurd is in Pompeï- zodat er een fraaie reconstructie van de dag des onheils te maken is!

Jan Smit (links) en Robert de Palma (rechts) met fossiel van paddlefish

Prof. Jan Smit was in de tachtiger jaren een van de ontdekkers van de inslagkrater van de meteoriet die het einde van het dinosauriërstijdperk ingeluid heeft. Onlangs was hij ook betrokken bij de vondst van fossielen van dieren die gestorven zijn door de tsunami die door deze meteorietinslag veroorzaakt is.

Locatie : Scheltema, Marktsteeg 1 te Leiden. Toegang is Gratis.

Muziek: Flourish. Van ballads tot swingende dansnummers; Flourish laat het allemaal horen!

Aanvang : Muziek: 19.40 uur; Lezing: 20.00 – 20:45 uur; Discussie ca. 21.05; Einde ca. 22.00 uur.

10 december 2019: Bruin vet

Nadere informatie volgt

Patrick Rensen is hoogleraar endocrinologie aan het LUMC. Hij doet onderzoek naar het de functie van bruin vet en de factoren die de hoeveelheid actief bruin vet beïnvloeden.

Locatie : Scheltema, Marktsteeg 1 te Leiden. Toegang is Gratis.

Aanvang : Muziek: 19.40 uur; Lezing: 20.00 – 20:45 uur; Discussie ca. 21.05; Einde ca. 22.00 uur.

Muziek: Di Krenitse, een groep met Klezmer muziek..