Terugblik 2019

Ontmoet de evolutiebioloog en schrijver Menno Schilthuizen.

Meerkoet (Fulica atra). (Bureau Stadsnatuur, Rotterdam)

In de toekomst leeft driekwart van de mensheid in de stad en gaat verstedelijkte omgeving steeds meer ruimte innemen. Een groot deel van de rest van het aardoppervlak is nodig voor landbouw, dus waar gaat de natuur dan naar toe?
Naar de stad, zegt Menno Schilthuizen in deze lezing. En wanneer de natuur naar de stad gaat, neemt de evolutie een aparte wending. Stadsdieren worden brutaler en vindingrijker, stadsduiven ontwikkelen een detox-verenkleed en onkruid op straat krijgt een heel eigen type zaden. Stadsmerels zijn zelfs bezig zich te ontwikkelen tot een compleet nieuwe soort die je Turdus urbanicus zou kunnen noemen. Dankzij evolutionaire aanpassing die zich voltrekt met snelheden waar Darwin niet van had durven dromen, raken mens en stadsnatuur steeds beter op elkaar ingespeeld en wordt een nieuw hoofdstuk in de evolutie van het leven op aarde ingeluid. Een hoofdstuk waarin veel biodiversiteit verdwijnt, maar ook veel nieuwe dier- en plantensoorten het licht zullen zien.

Menno Schilthuizen (1965) is als evolutiebioloog en -onderzoeker verbonden aan Naturalis Biodiversity Center in Leiden en als hoogleraar aan de Universiteit Leiden. Hij schrijft regelmatig over evolutie en biodiversiteit voor allerlei binnen- en buitenlandse bladen, waaronder The New York Times, New Scientist, Science, en Time. Eerder verschenen van hem Darwins peepshow en Waarom zijn er zoveel soorten. Tevens is hij mede-oprichter van Taxon Expeditions, een organisatie die wetenschappelijke expedities voor niet-biologen organiseert.

.

.

.

12 februari Hoe wordt iemand een terrorist

Hoe wordt iemand een terrorist? En hoe krijg je zo’n radicaal weer op het rechte pad? Daan Weggemans (Universiteit Leiden) onderzoekt het. Op 12 februari vertelt hij bij het Science Café Leiden hoe hij te werk gaat.

Weggemans zal laten zien dat een terrorismeonderzoekers al gauw tegen allerlei hindernissen aanloopt. Zo zitten er in Nederland maar een beperkt aantal mensen achter de tralies die veroordeeld zijn voor terrorisme, dus het aantal respondenten is minimaal. Bovendien krijg je die terroristen maar moeilijk te spreken, bijvoorbeeld omdat ze in extra beveiligde inrichtingen zitten. Weggemans zal laten zien hoe je al deze hindernissen kunt overwinnen en zo tóch interessante wetenschappelijke conclusies kunt trekken over het ontstaan en tegengaan van terrorisme.

‘Een terrorismeonderzoeker is zich continu bewust van deze beperkingen,’ zegt Weggemans. ‘Ik zal jullie een kijkje in mijn wereld geven om te laten zien hoe ik deze constante puzzel te lijf ga. Daarbij zal ik ook de dilemma’s niet uit de weg gaan. Want die zijn er voldoende. Zo gaan de media bijvoorbeeld vaak te gretig aan de haal met mijn conclusies, terwijl die vaak gebaseerd zijn op verkennende onderzoeken. Hoe je daarmee omgaat hoor je op 12 februari.’

Daan Weggemans is onderzoeker aan het Institute for Security and Global Affairs (ISGA) van de Universiteit Leiden. Hij doet onderzoek naar deradicalisering en reïntegratieprocessen van gewelddadige extremisten, en nieuwe terrorismestrategieën en technologieën. Eerder studeerde hij Politicologie en Sociologie aan de Radboud Universiteit in Nijmegen.

Muziek: Pieter Pierrot

Ontmoet Roy de Kleijn en Fenna Poletiek, experts op het gebied van (cognitieve) robotica en het leren van grammatica bij het instituut voor cognitieve psychologie van de Leidse Universiteit.

Kunstmatige intelligentie wordt steeds slimmer. Schaak en Go worden al gedomineerd door computers, maar praten met computers blijkt nog lastig. Google Translate maakt vaak houterige zinsconstructies, en chatbots op websites laten nog te wensen over. Toch is taalproductie en verwerking door computers al onderwerp van onderzoek sinds de jaren 60. Wat maakt taal zo moeilijk voor een computer en zo vanzelfsprekend voor mensen? En hoe lang duurt het nog voordat we een goed gesprek kunnen voeren met onze smartphone? Fenna Poletiek (taal) en Roy de Kleijn (kunstmatige intelligentie) leggen uit wat nu precies de problemen zijn, of en zo ja, hoe we ze kunnen oplossen.


Roy de Kleijn en Fenna Poletiek zijn beide universitair docent bij het het instituut voor cognitieve psychologie van de Leidse Universiteit. Roy de Kleijn richt zich o.a. op het onderzoeken van kunstmatige intelligentie met zelf lerende computer- en robotmodellen. Fenna Poletiek doet onderzoek naar de wijze waarop taal en grammatica geleerd worden.

Muziek: Timber, een singer-songwriter met persoonlijke, intieme teksten die hij met veel emotie vertolkt.

Comments are closed.