Terugblik 2018

09 januari 2018: Invasieve exoten

Ontmoet Arjan Gittenberger, directeur van GiMaRIS, biologie docent bij Leiden Universiteit en gastonderzoeker bij Naturalis.

Over de jaren heen worden er steeds meer invasieve exoten in Nederland ingevoerd, waarbij er langs onze kusten tegenwoordig vooral veel Japanse soorten te vinden zijn. Tijdens deze thema-avond wordt besproken hoe exoten ons land hebben bereikt en welke impact ze hebben op niet alleen onze Nederlandse natuur, maar ook de visserij en de scheepvaart. Waar halsbandparkieten en roodwangschildpadden duidelijk voorbeelden van steeds algemener wordende invasieve soorten zijn die iedereen ziet, vinden er minstens zoveel invasies plaats in onze kustwateren.

 

 

Hoe Japanse  druipzakpijpen, knotszakpijpen, kelpwieren en oesters onze onderwaterwereld volledig zijn gaan domineren in de afgelopen tien jaar is alleen zichtbaar voor de duikers in ons land. Of dit soort veranderingen in de natuur goed of slecht zijn, blijkt altijd weer een discussie punt aangezien de natuur waarbinnen de mens een onderdeel is, van nature ook verandert.

Muziek : De Cubaan.

 

13 februari 2018: Circulaire economie

Ontmoet prof. dr. Arnold Tukker van het Centrum voor voor Milieuwetenschappen van de Universiteit Leiden

De omslag naar een circulaire economie staat sterk in de belangstelling. Het is een belangrijk beleidsdossier voor steden in de regio, de provincie, de nationale overheid en de EU. Ook landen zoals China en Japan zien het streven naar circulariteit als een belangrijk doel. Immers, met een groeiende wereldbevolking en steeds grotere welvaart wordt de druk op het gebruik van natuurlijke hulpbronnen steeds groter. Wereldwijd gebruiken we nu al zo’n 70 miljard ton aan materialen, en als we zo door blijven gaan verdrie- of verviervoudigt dit in 2050. Voor veel van die materialen, zoals staal, aluminium en cement is een enorme hoeveelheid energie nodig om ze in bruikbare vorm te krijgen. Materiaalgebruik heeft zo een directe link met het klimaatdossier. Het lijkt bijna onmogelijk om de forse klimaatdoelstellingen afgesproken in 2015 in Parijs te halen, zonder ook iets met materialen te doen.

Het ‘Circularity gap’ rapport dat eind januari 2018 op het World Economic Forum wordt gepresenteerd, gaf aan dat wereldwijd maar 9% van de materiaalbehoefte wordt gedekt door secondaire grondstoffen. Dit getal is alarmerender dan de werkelijke situatie, omdat een flink deel van de grondstoffen in duurzame kapitaalgoederen wordt ‘opgeslagen’,  zoals gebouwen en infrastructuur. Ook zijn de ketens van voedingsmiddelen en brandstoffen inherent lineair. Maar zelfs als je hiervoor corrigeert, zie je dat de huidige economie vooral een wegwerpeconomie is. Hoewel we waarschijnlijk nog wel een tijdje door kunnen gaan met het vergroten van het grondstofaanbod, gaan zaken natuurlijk op een zeker moment knellen – onze planeet is immers eindig. We moeten dus van ‘take-make-waste’ business modellen naar circulaire business modellen. En omdat omslagen nu een keer tijd kosten, is het zaak nu al te beginnen.
Gelukkig zijn er al veel activiteiten die aangeven hoe dingen anders kunnen. Tapijtmaker Desso heeft fors ingezet op het circulair maken van de tapijtketen, en het bedrijf werd factoren meer waard. De Ellen MacArthur foundation heeft meer dan 100 bedrijven in haar netwerk, die allemaal circulariteit op hun beleidsagenda hebben staan. De EU werkt hard aan beleid dat zulke circulaire initiatieven kunnen ondersteunen.

Arnold Tukker is als hoogleraar Industriële Ecologie verbonden aan het Centrum voor Milieuwetenschappen Leiden (CML) van de Universiteit Leiden en is tevens senior onderzoeker bij TNO. Zijn lezing zal mede gebaseerd zijn op zijn ervaring in samenwerken met de Nederlandse overheid en de EU ten aanzien van circulariteit.

Muziek: Calamity Jazz met een eigen interpretatie van Jazz klassiekers

 

13 maart 2018: poeptransplantatie

Ontmoet prof. dr. Ed J Kuijper van het Leids Universitair Medisch Centrum. lezing ging helaas niet door ivm ziektemelding van prof. dr. Ed. J. Kuijper.

Hoe gezond je bent hangt onder andere af van de bacteriën die in ruime mate in je darmen aanwezig zijn. De samenstelling van die bacteriepopulatie, de darmflora, is daarom van groot belang. Maar wat te doen als die darmflora minder gunstig is? Een mogelijke therapie daarvoor is “poeptransplantatie”. Prof Ed Kuiper van het LUMC komt deze nieuwe therapie bij het Science Café Leiden toelichten.

Hij werkt hierbij samen met de Nationale Donor Feces bank (NDFB), een non-profit organisatie met als doel donor feces suspensie ready to use beschikbaar te maken voor de behandeling van patiënten met recidiverende Clostridium difficile infectie. De NDFB is in mei 2016 gestart met landelijke uitgifte van feces suspensies voor “poeptransplantaties”. Van de behandelde patiënten worden gegevens en uitkomsten vóór en na FMT nauwkeuring verzameld. Hierdoor kunnen eventuele bijwerkingen in kaart worden gebracht, kunnen de uitkomsten van de behandeling worden geëvalueerd en kan onderzoek worden verricht naar de werkingsmechanismen. Op dit moment is het primaire succespercentage van 85% vergelijkbaar met de eerdere resultaten van deze methode. In 2017 is de NDFB ook begonnen met het beschikbaar stellen van feces suspensie voor wetenschappelijk onderzoek naar o.a prikkelbare darm syndroom (PDS) en de verwijdering van antibiotica-ongevoelige bacteriën uit het maagdarmkanaal. Ook andere toepassingen worden nog overwogen.

Muziek: Di Krenitse, website zie link

Een korte introductievideo is hier op YouTube te vinden.

10 april 2018: Cognitieve Robotica

Ontmoet Dr. Roy de Kleijn van de universiteit Leiden, onderzoeker van intelligent gedrag bij robots.

Ruim 60 jaar geleden werd de eerste industriële robot aan het werk gezet. In die tijd kenden we robots als zware, langzame machines die in fabriekshallen zwaar, repetitief werk voor mensen opknapten. Toen al was er in science-fiction het idee dat robots ooit slim en bijna menselijk zouden worden. Hoe ver zijn we sindsdien gekomen? Zijn moderne robots inderdaad zo slim als men toen had verwacht? En zo niet, wat verhindert ons om zulke slimme robots te maken?

In deze lezing zal Roy de Kleijn vertellen over de geschiedenis van de robotica, en hoe we proberen robots steeds slimmer te maken. Hierbij zal specifiek de cognitieve robotica, het vakgebied dat robots probeert uit te rusten met de capaciteit tot intelligent gedrag, en de evolutionaire robotica, een techniek die het ontwikkelen van zulk gedrag mogelijk maakt, uitgebreid onder de loep genomen worden. Dit zal geïllustreerd worden aan de hand van een aantal voorbeelden.

Roy de Kleijn is universitair docent bij de sectie Cognitieve psychologie van het Instituut psychologie van de Universiteit Leiden. Zijn onderzoek richt zich o.a. op het onderzoeken van intelligent gedrag met behulp van computer- en robotmodellen.

Locatie : Scheltema, Marktsteeg 1 te Leiden. Toegang is Gratis.

Aanvang : Muziek: 19.40 uur; Lezing: 20.00 – 20:45 uur; Discussie ca. 21.05; Einde ca. 22.00 uur.

Muziek: Carlijn Keulen, een singer-songwriter die jazzy popnummers speelt.

Comments are closed.