2026 /2025 / 2024 / 2023 / 2022 / 2021 / 2020 / 2019 / 2018 / 2017 / 2016 / 2006 t/m 2015

13 januari: Een blik op het heelal vanuit de diepzee

Voor het onderzoek naar kosmische straling wordt momenteel een van de meest merkwaardige maar ook complexe wetenschappelijke instrumenten gebouwd: de KM3NeT neutrino telescoop. Deze telescoop wordt momenteel geïnstalleerd op de bodem van de Middellandse Zee en zal het mogelijk maken om neutrino’s te observeren die afkomstig zijn van extreem energetische objecten in ons universum. Daarnaast zal hij ook de mysterieuze eigenschappen van deze neutrino’s ontrafelen: neutrino’s zijn elementaire deeltjes die slechts zelden een interactie met hun omgeving aangaan. Dat heeft zowel voor- als nadelen. Neutrino’s kunnen vrijwel ongehinderd door het heelal reizen en dat kan veel informatie opleveren over neutrino-bronnen diep in het universum. Aan de andere kant vraagt de detectie van neutrino’s om een gigantisch detectie-volume. Het detectiemedium van KM3NeT zal uit een kubieke kilometer zeewater bestaan, die uiteindelijk door middel van een sensornetwerk met 6000 ogen en oren in de gaten gehouden zal worden.

In deze voordracht bespreekt Ernst-Jan Buis het wetenschappelijk doel, het concept en de implementatie van KM3NeT. De eerste resultaten van KM3NeT zijn spectaculair en komen uitgebreid aan bod.

Spreker: Ernst-Jan Buis is opgeleid als deeltjesfysicus aan de Universiteit van Utrecht en verkreeg in 2002 zijn doctorstitel aan de Universiteit van Amsterdam op het gebied van experimentele hoge energiefysica. Tijdens zijn promotieonderzoek werkte Ernst-Jan aan een van de experimenten van de Large Hadron Collider en werkte hij 2,5 jaar op CERN, ‘s werelds grootste onderzoekslaboratorium voor onderzoek naar elementaire deeltjes nabij Genève. Na zijn promotie stapte Ernst-Jan over naar ruimtevaartonderzoek en werkte hij aan verschillende projecten, zoals ESA’s ruimtemissie naar de planeet Mercurius en de LISA missie die vanaf 2036 zwaartekrachtgolven zal detecteren in de ruimte. Inmiddels is Ernst-Jan terug in de deeltjesfysica en werkt hij als systeemingenieur aan het KM3NeT experiment. Naast zijn onderzoek geeft hij les aan de Technische Universiteit Delft.

Muziek: Jaap de Kwaasteniet. Jaap keert deze januari terug naar het Science Café met een verrassingsact die een nieuwe draai geeft aan zijn gebruikelijke orgelspel. Verwacht wederom vertier, zoals vroeger, en immer vrolijke publieksinteractie.